Mezhep Görüşleri
Hanefi Mezhebi
Hüküm: Caizdir
Hanefilere göre fakir ve miskinlere bir defada nisap miktarı zekât vermek caizdir. Ancak yoksul borçlu yahut aile reisi değilse bu miktarın verilmesi caiz olmakla birlikte mekruhtur; yoksullara verilecek zekât daima nisab miktarından aşağıda tutulmalıdır.
Asr-ı Saadet'ten Bir Zekat Hikayesi
"Hz. Ömer (ra) halifeliği döneminde, kıtlık zamanında bir bedevi Medine'ye gelir ve aç olduğunu söyler. Hz. Ömer (ra), ona zekat mallarından verilmesini emreder. Bedevi, bu yardımla karnını doyurur ve Hz. Ömer'e dua ederek, 'Allah, zekat mallarını dağıtanları mükafatlandırsın' der. Bu olay, zekatın toplumdaki dayanışma ve yardımlaşma ruhunu nasıl güçlendirdiğini gösteren güzel bir örnektir."
Zekat kimlere verilir? Hakkında Hüküm:
Zekat, İslam dininde zengin Müslümanların belirli şartlar altında ihtiyaç sahiplerine vermesi gereken bir ibadettir. Kur'an-ı Kerim'de Tevbe Suresi'nin 60. ayetinde zekatın verileceği sekiz sınıf belirtilmiştir:
- Fakirler: Temel ihtiyaçlarını karşılayamayan, yoksul kimselerdir.
- Miskinler: Hiçbir geliri olmayan veya çok az geliri olan, geçimini sağlayamayan yoksullardır.
- Zekat Memurları: Zekat toplama, dağıtma ve yönetimiyle görevli olan kişilerdir.
- Müellefe-i Kulûb: Kalpleri İslam'a ısındırılmak istenen veya İslam'a yeni girmiş olan kimselerdir. (Günümüzde bu sınıfın hükmü tartışmalıdır.)
- Köleler: Esaretten kurtulmak isteyen kölelerdir (Günümüzde kölelik olmadığı için bu sınıfın hükmü yoktur).
- Borçlular: Borçlarını ödeme güçlüğü çeken ve borçlarından dolayı zor durumda olan kişilerdir.
- Allah Yolunda Olanlar: Kendini Allah yoluna adamış, İslam'ı yaymak ve savunmak için çalışan kişilerdir.
- Yolda Kalmışlar: Memleketinden veya bulunduğu yerden uzakta, parasız ve yardıma muhtaç durumda olan yolculardır.
Zekat verilirken, öncelikle malın bulunduğu yerdeki yoksullara verilmesi esas kabul edilmiştir. Ancak, başka bir bölgede daha muhtaç durumda olan akrabalar veya ihtiyaç sahipleri varsa, zekatın başka yere gönderilmesi caizdir.
Anne, baba, dede, büyükanne gibi üst soy ve evlatlar, torunlar gibi alt soya zekat verilemez. Çünkü bu kişilerin bakımıyla yükümlü olunur.