Mezhep Görüşleri
Diyanet İşleri Başkanlığı
Hüküm: Şer'i delillere dayanır
Diyanet İşleri Başkanlığı, İslam hukukunda hükümlerin Kur'an, Sünnet, İcma ve Kıyas'a dayalı olduğunu ve bu delillerin doğru anlaşılması gerektiğini vurgular.
Hz. Ömer'in (r.a.) İçtihadı
"Kur'an'ın Tevbe sûresinin 61. ayetinde, Mekke fethinde İslam'a girmek için süre isteyen bazı Mekke büyüklerine, kalbleri İslam'a ısındırılsın diye, alınan ganimetlerden hisse verilmesi emredildiği halde Ömer (r.a.), kendi halifeliği devrinde bu hükmü uygulamamıştır. Bu, sahabenin Kur'an'ı ve Sünneti anlama ve uygulama biçimlerindeki farklılıkları ve içtihatlarını gösteren bir örnektir."
{search_term_string} Hakkında Hüküm:
İslam hukukunda hüküm, bir fiilin veya durumun şer'i (dini) açıdan değerlendirilmesidir. Bu değerlendirme, Kur'an-ı Kerim, Sünnet-i Seniyye, İcma-ı Ümmet ve Kıyas-ı Fukaha gibi şer'i delillerle yapılır.
Hükmün Anlamı ve Kapsamı:
- Sözlük Anlamı: Sözlükte hüküm, menetmek, düzeltmek, karar vermek, ilim, derin anlayış, siyasi anlayış gibi anlamlara gelir.
- Dini Anlamı: Dini terim olarak hüküm, bir davranışın veya durumun dini açıdan değerlendirilmesi ve bu değerlendirme sonucunda ortaya çıkan sonuçtur.
Hükmün Kaynakları:
- Kur'an-ı Kerim: İslam hukukunun temel kaynağıdır. Allah'ın (c.c.) kelamıdır ve hükümleri doğrudan içerir.
- Sünnet-i Seniyye: Hz. Muhammed'in (s.a.v.) sözleri, fiilleri ve takrirleridir (onayları). Kur'an'ı açıklar ve hükümleri detaylandırır.
- İcma-ı Ümmet: Müçtehit alimlerin bir konu üzerinde fikir birliği etmeleridir.
- Kıyas-ı Fukaha: Kur'an ve Sünnet'te açıkça belirtilmeyen bir konuda, benzer bir hükme dayanarak yeni bir hüküm çıkarmaktır.
Hükmün Kısımları:
TDV İslam Ansiklopedisi ve diğer kaynaklarda belirtildiği gibi, hükümler farklı açılardan sınıflandırılabilir:
- Teklifi Hükümler: Mükellefin (sorumlu bireyin) yapması veya yapmaması gereken davranışları belirler. Bunlar farz, vacip, sünnet, mübah, haram, mekruh gibi kavramlarla ifade edilir.
- Vaz'i Hükümler: Bir şeyin başka bir şeyin sebebi, şartı veya manisi olduğunu gösteren hükümlerdir.
- Tahyiri Hükümler: Mükellefi serbest bırakan, yani yapıp yapmamakta serbest olduğu hükümleri ifade eder.